Khi nào bạn nên tìm tư vấn
- Tôi muốn viết di chúc trước để tránh các con tranh chấp
- Tìm thấy một di chúc trong phong bì ở ngăn kéo của bố
- Có di chúc công chứng được lập sau khi người mất được chẩn đoán sa sút trí tuệ
- Chữ viết trong di chúc có vẻ không giống chữ của mẹ tôi
- Di chúc thiếu địa chỉ hoặc ngày tháng
- Tôi muốn đăng ký theo nội dung di chúc nhưng anh chị em khác phản đối
Điều luật liên quan
Điều 1060, Điều 1065 Bộ luật Dân sự (민법) (Tính hình thức và các hình thức di chúc)
Di chúc không có hiệu lực nếu không theo hình thức do Bộ luật Dân sự quy định. Có năm hình thức: di chúc tự viết tay, di chúc ghi âm, di chúc công chứng, di chúc niêm phong bí mật và di chúc miệng.
Điều 1066 Bộ luật Dân sự (Di chúc tự viết tay)
Người lập di chúc phải tự tay viết toàn bộ nội dung, năm tháng ngày, địa chỉ, họ tên và đóng dấu; khi thêm, xóa hay sửa chữ cũng phải tự tay viết và đóng dấu.
Điều 1068, Điều 1072 Bộ luật Dân sự (Di chúc công chứng và người làm chứng)
Di chúc công chứng được lập khi người lập di chúc nói ý nguyện trước công chứng viên với sự có mặt của 2 người làm chứng; công chứng viên ghi lại, đọc lại, rồi người lập di chúc và người làm chứng xác nhận và ký tên hoặc ghi tên, đóng dấu. Người chưa thành niên, người được giám hộ thành niên hoặc giám hộ có giới hạn, người được hưởng lợi từ di chúc cùng vợ/chồng và người thân trực hệ của họ không được làm người làm chứng.
Điều 1091, Điều 1092 Bộ luật Dân sự (Kiểm nhận và mở di chúc)
Người giữ hoặc phát hiện văn bản di chúc hay bản ghi âm phải nộp cho tòa án ngay sau khi người lập di chúc mất để yêu cầu kiểm nhận. Di chúc công chứng và di chúc miệng không phải qua thủ tục kiểm nhận này; di chúc được niêm phong thì do tòa án mở với sự có mặt của người thừa kế và những người liên quan.
Nội dung luật được tóm tắt. Văn bản chính thức bằng tiếng Hàn có tại Trung tâm Thông tin Pháp luật Quốc gia Hàn Quốc (law.go.kr).
Điều kiện theo từng hình thức di chúc
Tự viết tay
- Điều kiện
- Tự tay viết toàn bộ nội dung, năm tháng ngày, địa chỉ, họ tên + đóng dấu
- Kiểm nhận sau khi mất
- Cần
Ghi âm
- Điều kiện
- Nói ý nguyện, họ tên, năm tháng ngày + người làm chứng có mặt nói rằng di chúc chính xác và nói họ tên mình
- Kiểm nhận sau khi mất
- Cần
Công chứng
- Điều kiện
- 2 người làm chứng có mặt, nói trước công chứng viên, ghi chép và đọc lại, xác nhận rồi ký tên hoặc ghi tên, đóng dấu
- Kiểm nhận sau khi mất
- Không cần
Niêm phong bí mật
- Điều kiện
- Nộp văn bản đã niêm phong cho từ 2 người làm chứng trở lên, ghi ngày và ký trên mặt phong bì, xin xác nhận ngày trong vòng 5 ngày
- Kiểm nhận sau khi mất
- Cần
| Hình thức | Điều kiện | Kiểm nhận sau khi mất |
|---|---|---|
| Tự viết tay | Tự tay viết toàn bộ nội dung, năm tháng ngày, địa chỉ, họ tên + đóng dấu | Cần |
| Ghi âm | Nói ý nguyện, họ tên, năm tháng ngày + người làm chứng có mặt nói rằng di chúc chính xác và nói họ tên mình | Cần |
| Công chứng | 2 người làm chứng có mặt, nói trước công chứng viên, ghi chép và đọc lại, xác nhận rồi ký tên hoặc ghi tên, đóng dấu | Không cần |
| Niêm phong bí mật | Nộp văn bản đã niêm phong cho từ 2 người làm chứng trở lên, ghi ngày và ký trên mặt phong bì, xin xác nhận ngày trong vòng 5 ngày | Cần |
| Di chúc miệng | Có lý do khẩn cấp như bệnh nặng, từ 2 người làm chứng trở lên có mặt, nói miệng, ghi chép, đọc lại, xác nhận | Kiểm nhận riêng trong vòng 7 ngày kể từ ngày hết lý do khẩn cấp |
Theo Điều 1066 đến Điều 1070 và Điều 1091 Bộ luật Dân sự. Người chưa đủ 17 tuổi không được lập di chúc (Điều 1061).
Di chúc tự viết tay thiếu một trong năm yếu tố là vô hiệu
Di chúc tự viết tay (자필증서 유언) không tốn chi phí và có thể tự viết một mình nên được dùng nhiều nhất, nhưng cũng vì vậy mà hay bị tranh chấp hiệu lực. Vì phải viết tay toàn bộ nội dung, bản in từ máy tính chỉ có chữ ký sẽ không có hiệu lực. Ngày tháng phải ghi đủ năm, tháng, ngày; nếu chỉ ghi “tháng 10 năm 2026” mà thiếu ngày thì vô hiệu.
Địa chỉ cũng phải tự tay viết. Án lệ đã coi di chúc không ghi địa chỉ là vô hiệu, và cũng không công nhận hiệu lực khi chỉ ký tên mà không đóng dấu. Con dấu không nhất thiết là con dấu đã đăng ký, và lăn tay cũng được coi là đóng dấu. Khi sửa nội dung, phần sửa cũng phải tự tay viết và đóng dấu, nên nếu phải sửa nhiều thì viết lại bản mới sẽ tốt hơn.
Nếu lo tranh chấp, nên lập di chúc công chứng
Với di chúc công chứng (공정증서 유언), công chứng viên trực tiếp hỏi đáp với người lập di chúc và lưu giữ bản gốc, nên ít có tranh cãi về giả mạo, và sau khi người lập mất có thể dùng ngay cho việc đăng ký hay giao dịch ngân hàng mà không cần kiểm nhận. Cần 2 người làm chứng; người con sẽ nhận tài sản hoặc vợ/chồng của người đó không được làm chứng, nên phải tìm trước người không có quyền lợi liên quan.
Nếu chỉ định luôn người thi hành di chúc (유언집행자), sẽ rõ ai là người lo việc đăng ký và chuyển tiền gửi sau khi mất. Di chúc có thể rút lại bất cứ lúc nào; nếu di chúc trước và sau mâu thuẫn nhau thì phần mâu thuẫn được coi là đã rút lại di chúc trước (Điều 1108, Điều 1109 Bộ luật Dân sự). Khi phân bổ tài sản, cũng cần tính đến việc dù có di chúc thì phần di sản bắt buộc (유류분) của những người thừa kế khác vẫn còn.
Nếu phát hiện di chúc, hãy giữ nguyên bản gốc và làm thủ tục kiểm nhận trước
Với di chúc tự viết tay, ghi âm và niêm phong bí mật, người giữ hoặc phát hiện phải yêu cầu Tòa án Gia đình kiểm nhận (검인) ngay sau khi người lập mất. Thẩm quyền thuộc tòa nơi mở thừa kế, thường là Tòa án Gia đình nơi có địa chỉ cuối cùng của người mất. Tòa ấn định phiên kiểm nhận và thông báo cho các người thừa kế; tại phiên đó tòa xác nhận hình dạng, chữ viết, dấu của di chúc và lập biên bản.
Di chúc đã niêm phong trong phong bì thì gia đình không được tự mở mà phải nộp nguyên trạng. Kiểm nhận chỉ là thủ tục ngăn giả mạo, sửa đổi và bảo toàn tình trạng di chúc, không phải phán quyết xác nhận di chúc có hiệu lực. Vì vậy, nếu tại phiên kiểm nhận có người thừa kế khác nói “đây không phải chữ của bố”, thì nhiều khi việc đăng ký sẽ bị vướng hoặc phải tranh chấp hiệu lực bằng một vụ kiện riêng.
Di chúc vô hiệu được tranh chấp qua hình thức và năng lực ý chí
Trong vụ kiện xác nhận di chúc vô hiệu (유언무효확인 소송) có hai vấn đề chính. Thứ nhất là vi phạm hình thức, ví dụ thiếu điều kiện tự viết tay, hoặc khi lập di chúc công chứng người lập không tự nói mà chỉ gật đầu với văn bản soạn sẵn. Thứ hai là năng lực ý chí (의사능력): xem tại thời điểm lập di chúc, người đó có hiểu và phán đoán được mình đang cho ai cái gì hay không.
Chỉ việc đã được chẩn đoán sa sút trí tuệ không làm di chúc vô hiệu ngay. Tòa sẽ xem xét cùng lúc hồ sơ khám bệnh và hồ sơ điều dưỡng trước và sau thời điểm lập di chúc, kết quả kiểm tra chức năng nhận thức, nội dung hỏi đáp và hoàn cảnh khi công chứng, và việc nội dung di chúc có phù hợp với ý muốn thường ngày hay không. Nếu nghi ngờ chữ viết, hãy thu thập mẫu chữ viết khi người đó còn sống để đề nghị giám định.
Tách biệt với việc yêu cầu tuyên di chúc vô hiệu, thời hạn yêu cầu phần di sản bắt buộc vẫn tiếp tục trôi. Để phòng trường hợp tòa xác định di chúc có hiệu lực, an toàn hơn là nộp kèm yêu cầu phần di sản bắt buộc.
Trung tâm Hôn nhân và Gia đình Jisan tiến hành như sau
- 1
Xác định hình thức di chúc
Dù là di chúc bạn định lập hay di chúc đã tìm thấy, trước hết chúng tôi xác định hình thức rồi kiểm tra từng điều kiện.
- 2
Tư vấn lập di chúc
Với người muốn lập di chúc, chúng tôi cùng xem cách mô tả tài sản và câu chữ, ảnh hưởng đến phần di sản bắt buộc và thuế, cùng việc chỉ định người thi hành di chúc.
- 3
Yêu cầu kiểm nhận
Với di chúc tìm thấy, chúng tôi giữ nguyên bản gốc và yêu cầu kiểm nhận, đồng thời lưu lại ý kiến của các người thừa kế khác tại phiên kiểm nhận.
- 4
Xem xét căn cứ vô hiệu
Thu thập hồ sơ khám bệnh, tài liệu công chứng và mẫu chữ viết để xem xét vi phạm hình thức và năng lực ý chí.
- 5
Song song kiện và yêu cầu phần di sản bắt buộc
Khi khởi kiện xác nhận di chúc vô hiệu, chúng tôi xem xét cả yêu cầu dự phòng để không bỏ lỡ thời hạn yêu cầu phần di sản bắt buộc.
Luật sư phụ trách các vụ việc này
Hansol Kim Luật sư điều hành
Nguyên công tố viên Viện Kiểm sát Địa phương Incheon · Chi nhánh Ansan Viện Kiểm sát Địa phương Suwon · Chi nhánh Hongseong Viện Kiểm sát Địa phương Daejeon
Xem hồ sơ →
Miso Kim Luật sư thành viên
Từng làm việc tại Công ty Luật Daehwan · Luật sư nội bộ phòng pháp chế Công ty Cổ phần Wemade · Công ty Luật Oracle
Xem hồ sơ →
Câu hỏi thường gặp
Không làm thủ tục kiểm nhận thì di chúc có bị vô hiệu không?
Không kiểm nhận thì bản thân di chúc không bị vô hiệu. Tuy nhiên, muốn dùng di chúc tự viết tay để đăng ký hoặc rút tiền gửi ở ngân hàng thì thường cần biên bản kiểm nhận, nên trên thực tế muốn thi hành theo di chúc thì phải qua kiểm nhận.
Di chúc quay video bằng điện thoại có hiệu lực không?
Có hiệu lực nếu đáp ứng hình thức di chúc ghi âm. Video phải ghi lại cảnh người lập di chúc nói ý nguyện, họ tên, năm tháng ngày, và cảnh người làm chứng có mặt nói rằng di chúc chính xác và nói tên mình. Video tự quay một mình không có người làm chứng nhiều khả năng bị coi là không đủ hình thức.
Anh chị em chia khác với nội dung di chúc có được không?
Thông thường, nếu tất cả người thừa kế, kể cả người được nhận tài sản theo di chúc, đều đồng ý thì có thể thỏa thuận chia khác với di chúc. Tuy nhiên, nếu có người thi hành di chúc hoặc di chúc để lại cho người thứ ba thì phải xem xét riêng, và cũng cần kiểm tra vấn đề thuế.
Anh tôi đang giấu di chúc của bố.
Người giả mạo, sửa đổi, hủy hoặc che giấu di chúc liên quan đến thừa kế không được làm người thừa kế (điểm 5 Điều 1004 Bộ luật Dân sự). Tuy nhiên, bên khẳng định có việc che giấu phải chứng minh, nên trước hết cần có lời khai hoặc tin nhắn cho thấy đã có người nhìn thấy di chúc. Nếu là di chúc công chứng, bạn có thể với tư cách người thừa kế đề nghị văn phòng công chứng xác nhận.