Tiền bảo hiểm tử vong, trợ cấp thôi việc, lương hưu cho thân nhân và thừa kế

Tính chất của tiền bảo hiểm tử vong được quyết định bởi người ghi ở mục người thụ hưởng trong hợp đồng bảo hiểm. Nếu người thụ hưởng là một người cụ thể như vợ/chồng hoặc con, thì tiền bảo hiểm đó là tài sản riêng của người thụ hưởng. Ngay cả khi chỉ ghi “người thừa kế” hoặc sự kiện xảy ra khi chưa chỉ định ai, án lệ vẫn coi đó là tài sản riêng (고유재산) mà người thừa kế trực tiếp nhận theo hợp đồng bảo hiểm (Tòa án Tối cao, bản án ngày 28/12/2001 số 2000다31502; bản án ngày 9/7/2004 số 2003다29463).

Vì vậy, về nguyên tắc, khoản tiền bảo hiểm này vẫn được nhận dù có từ bỏ thừa kế (상속포기), và chủ nợ của người mất cũng không thể lấy với lý do đó là di sản. Ngược lại, nếu người thụ hưởng là chính người đã mất, tiền bảo hiểm sẽ nhập vào tài sản của người mất và trở thành di sản. Nếu không có hợp đồng bảo hiểm trong tay, hãy hỏi riêng nội dung hợp đồng ở công ty bảo hiểm có tên trong kết quả tra cứu tài sản thừa kế.

Với bảo hiểm tai nạn chỉ ghi người thụ hưởng là “người thừa kế theo pháp luật”, Tòa án Tối cao cho rằng nếu không có hoàn cảnh đặc biệt, mỗi người thừa kế được yêu cầu phần tiền bảo hiểm tương ứng với phần thừa kế của mình (Tòa án Tối cao, bản án ngày 22/12/2017 số 2015다236820). Ví dụ, nếu là mẹ và hai con thì chia theo tỷ lệ 1,5 : 1 : 1.

Nếu một người trong anh chị em đã nhận toàn bộ từ công ty bảo hiểm, bạn có thể yêu cầu trả lại phần vượt quá phần của người đó. Nếu trong gia đình có người đã từ bỏ thừa kế, việc có tính người đó vào tỷ lệ hay không có thể bị tranh chấp tùy điều khoản và vụ việc, nên hãy kiểm tra trước khi yêu cầu công ty bảo hiểm chi trả.

Nếu bố đóng phí bảo hiểm rồi đổi người thụ hưởng sang một người không phải người thừa kế và người đó đã nhận tiền, án lệ cho rằng đó có thể coi là tặng cho người đó và được tính vào phần di sản bắt buộc (유류분). Giá trị tặng cho không phải toàn bộ tiền bảo hiểm mà có thể được tính bằng cách nhân tiền bảo hiểm với tỷ lệ phí bảo hiểm do bố đóng trên tổng phí đã đóng (Tòa án Tối cao, bản án ngày 11/8/2022 số 2020다247428).

Nếu chỉ một người trong anh chị em được chỉ định là người thụ hưởng, tranh chấp sẽ là có coi khoản tiền bảo hiểm đó là phần đã nhận trước (lợi ích đặc biệt, 특별수익) hay không. Tài liệu cho thấy ai đóng phí, ngày ký hợp đồng và ngày đổi người thụ hưởng rất quan trọng.

Lương hưu cho thân nhân của Lương hưu Quốc gia và trợ cấp tử tuất tai nạn lao động đều do luật quy định người nhận và thứ tự. Tiêu chí là có cùng chung sống, sống nhờ người mất hay không, nên người nhận có thể khác người thừa kế, và cũng có trường hợp vợ/chồng chung sống không đăng ký kết hôn được nhận. Vì không phải là di sản nên vẫn nhận được dù đã từ bỏ thừa kế.

Trợ cấp thôi việc khi người lao động chết là tiền riêng của thân nhân hay là di sản tùy vào quy chế công ty hoặc thỏa ước lao động tập thể có quy định trả trực tiếp cho thân nhân hay không. Nếu người thân mất vì tai nạn, trong tiền bồi thường nhận từ người gây ra tai nạn, tiền bồi thường tổn thất tinh thần của chính người mất và thu nhập bị mất là di sản, còn tiền bồi thường tổn thất tinh thần của từng thân nhân là phần của thân nhân. Nếu từ bỏ thừa kế vì nợ thì sẽ không nhận được phần bồi thường của người mất, nên phải sắp xếp thứ tự để quyết định.