Thời hạn 3 tháng để từ chối nhận di sản không tính từ ngày người thân qua đời

Khi được hỏi về thời hạn từ chối nhận di sản (상속포기), phần lớn mọi người trả lời là 3 tháng kể từ ngày người thân qua đời. Không sai, nhưng cũng chưa chính xác. Điều 1019 khoản 1 Bộ luật Dân sự (민법) quy định điểm xuất phát là ‘ngày biết việc thừa kế đã bắt đầu’, và tòa án hiểu đó là ngày biết cả việc người để lại di sản đã chết lẫn việc vì thế mà mình trở thành người thừa kế.

Người con ở bên lúc lâm chung và người con nghe tin muộn

Nếu là người con ở bên cha mẹ lúc lâm chung thì ngày mất và ngày biết là một, nên tính từ ngày đó. Ngược lại, nếu là người con nhận tin người cha đã mất liên lạc từ lâu qua đời qua đường bưu điện vài tháng sau, thì ngày nghe tin đó có thể là điểm xuất phát. Tuy nhiên, tòa án thường xem như đã biết vào ngày mất, nên tình tiết biết muộn phải do bên nộp đơn giải trình. Đừng vứt tin nhắn báo tin hay phong bì thư bảo đảm.

Người thừa kế ở hàng sau bắt đầu tính từ khi nào

Có trường hợp tất cả các con đều từ chối nên cháu hoặc anh chị em trở thành người thừa kế. Khi đó, theo án lệ của Tòa án Tối cao (대법원), 3 tháng của người thừa kế ở hàng sau bắt đầu từ ngày người đó biết việc người thừa kế ở hàng trước đã từ chối khiến mình trở thành người thừa kế. Nếu ghi lại ngày nghe anh trai nói đã từ chối, ngày đầu tiên nhận được thư đòi nợ của chủ nợ, thì sau này khi tranh luận về mốc bắt đầu tính, đó sẽ là căn cứ.

Khi xuống đến hàng thứ tư, đôi khi người anh em họ hầu như không qua lại với người đã mất cũng trở thành người thừa kế. Những người này không đủ điều kiện đăng ký dịch vụ thừa kế một cửa (안심상속 원스톱서비스), nên phải tự kiểm tra tài sản và nợ qua dịch vụ tra cứu giao dịch tài chính của người thừa kế tại Cơ quan Giám sát Tài chính (금융감독원). Phải mất thời gian mới có kết quả tra cứu, nên bạn cũng nên xem xét đồng thời việc yêu cầu gia hạn thời hạn.

Biết muộn về khoản nợ là chuyện khác

Có người nghĩ rằng nếu đã biết việc người thân mất và mình trở thành người thừa kế nhưng không biết có nợ, thì 3 tháng sẽ bắt đầu lại từ lúc biết có nợ. Không phải vậy. Thời hạn 3 tháng ban đầu đã trôi qua, và nếu không biết việc nợ nhiều hơn tài sản mà không có sơ suất nghiêm trọng, bạn phải chuyển sang chấp nhận thừa kế có giới hạn đặc biệt (특별한정승인), thực hiện trong vòng 3 tháng kể từ ngày biết điều đó (cùng điều, khoản 3). Theo con đường này, không thể từ chối nhận di sản mà chỉ có thể chấp nhận thừa kế có giới hạn (한정승인).

• Nếu việc tra cứu tài sản chưa xong nên khó quyết định, bạn có thể yêu cầu Tòa án Gia đình gia hạn trước khi 3 tháng trôi qua.
• Chỉ cần đơn được nộp trong vòng 3 tháng; không bắt buộc quyết định chấp nhận đơn phải có trong thời hạn đó.
• Nếu người thừa kế là người chưa thành niên, thời hạn tính từ ngày người có quyền làm cha mẹ hoặc người giám hộ biết việc thừa kế bắt đầu (Bộ luật Dân sự, Điều 1020).

Việc tính ngày cuối cùng cũng dễ nhầm hơn bạn nghĩ. Bộ luật Dân sự không tính ngày đầu tiên của thời hạn mà tính từ ngày hôm sau (Điều 157), và thời hạn tính theo tháng được tính theo lịch, kết thúc vào ngày trước ngày tương ứng với ngày bắt đầu tính của tháng cuối cùng (Điều 160). Nếu biết vào ngày 10/3 thì ngày 10/6 là ngày cuối cùng, và nếu ngày đó là thứ Bảy hoặc ngày nghỉ lễ thì được kéo dài đến ngày hôm sau (Điều 161). Dù vậy, chúng tôi không khuyên nộp đơn vào đúng ngày cuối cùng, vì việc thiếu một giấy tờ phải đi xin lại là chuyện thường gặp.

Chỉ một ngày cũng có thể quyết định kết quả. Nếu điểm xuất phát chưa rõ ràng, an toàn hơn là lấy ngày sớm nhất làm mốc để hành động.