Ly hôn thuận tình: những điều thẩm phán không hỏi

Thời gian đứng trước thẩm phán tại phiên xác nhận ly hôn thuận tình (협의이혼 확인기일) ngắn hơn bạn nghĩ. Thẩm phán hỏi bạn có ý định ly hôn hay không, và nếu có con chưa thành niên thì xác nhận việc đã thỏa thuận người có quyền nuôi dưỡng, giám hộ (친권자) và tiền cấp dưỡng nuôi con như thế nào; thường như vậy là xong. Sau thủ tục ngắn ngủi đó, người ta dễ có cảm giác tòa án đã giải quyết hết mọi chuyện liên quan đến ly hôn.

Phạm vi tòa án xem xét

Theo Bộ luật Dân sự Điều 836-2 và Điều 837, những gì tòa án xác nhận là ý chí ly hôn, cùng thỏa thuận về người có quyền nuôi dưỡng, giám hộ và người trực tiếp nuôi con, tiền cấp dưỡng nuôi con và quyền thăm gặp con. Tiền cấp dưỡng nuôi con được tòa án lập thành Biên bản nghĩa vụ cấp dưỡng nuôi con (양육비부담조서), và biên bản này, giống như bản án, là căn cứ để cưỡng chế thi hành. Có thể nói phần đã qua xác nhận cũng đồng thời có sẵn con đường để đòi sau này.

Tuy vậy, tòa án không chỉ xem bản thỏa thuận về con cái một cách hình thức. Nếu nội dung thỏa thuận không phù hợp với lợi ích của con, tòa sẽ yêu cầu sửa đổi, và nếu không sửa thì sẽ không xác nhận ý chí ly hôn. Nếu chỉ ghi số tiền cấp dưỡng mà bỏ trống ngày trả hoặc thời điểm kết thúc, tranh chấp sẽ phát sinh ngay từ khi tính số tiền còn nợ sau này, nên ngay ở giai đoạn lập bản thỏa thuận cần ghi rõ trả vào ngày nào hằng tháng, vào tài khoản nào và đến khi nào.

Tài sản và tiền bồi thường tổn thất tinh thần vẫn bỏ trống

Chia tài sản và tiền bồi thường tổn thất tinh thần không thuộc phạm vi xác nhận. Thẩm phán không hỏi đến, và nếu hai người không thỏa thuận riêng thì sau khi đăng ký ly hôn xong những vấn đề này vẫn chưa được giải quyết.

Quyền không mất đi. Người ly hôn thuận tình cũng có thể yêu cầu chia tài sản (Bộ luật Dân sự Điều 839-2), chỉ cần thực hiện trong vòng 2 năm kể từ ngày ly hôn. Vấn đề là trường hợp trong thời gian đó bên kia định đoạt tài sản hoặc cắt liên lạc. Những tài sản có thể thấy khi còn sống chung một nhà, sau ly hôn chỉ có thể thấy được khi đi qua thủ tục tố tụng.

Những ô thường bị bỏ trống trong bản thỏa thuận

Dù có lập bản thỏa thuận, nếu câu chữ quá ngắn thì lại tranh chấp về cách hiểu. Trong những bản thỏa thuận chúng tôi thấy khi tư vấn, những điều thường bị thiếu như sau.

• Chỉ ghi một số tiền chung mà không tách riêng tiền bồi thường tổn thất tinh thần và tiền chia tài sản
• Có thời hạn thanh toán nhưng không có tiền lãi chậm trả khi trả muộn
• Đã thỏa thuận chuyển nhượng nhà nhưng không quy định khi nào giao giấy tờ đăng ký
• Thiếu nội dung ai sẽ trả khoản vay thế chấp nhà
• Hoàn toàn không đề cập đến trợ cấp thôi việc và lương hưu

Nếu có khoản tiền sẽ nhận trong tương lai, cũng có cách lập văn bản công chứng có điều khoản chấp nhận cưỡng chế thi hành. Tuy nhiên, những gì có thể thi hành ngay bằng văn bản công chứng chỉ giới hạn ở các cam kết như trả tiền, nên với việc chuyển nhượng bất động sản, cần quy định riêng thời điểm giao giấy tờ đăng ký.

Một điều nữa cần biết là thỏa thuận chia tài sản được lập trên tiền đề ly hôn thuận tình có thể bị đặt vấn đề về hiệu lực nếu việc ly hôn thuận tình không thực sự diễn ra. Nếu thỏa thuận đổ vỡ và chuyển sang ly hôn theo phán quyết của tòa án, có trường hợp phải tranh chấp lại việc chia tài sản từ đầu. Đừng nghĩ rằng ký vào bản thỏa thuận là mọi việc đã xong; chính xác hơn là phải hoàn tất cả việc đăng ký ly hôn thì thỏa thuận mới phát huy tác dụng.

Đề nghị 'cứ ly hôn trước đã, những chuyện còn lại tính sau' tự nó không sai. Vấn đề là bạn có biết làm như vậy thì điều gì còn lại hay không, rồi mới đồng ý. Chỉ cần trước phiên xác nhận, hai bên cùng đối chiếu danh mục tài sản và bản dự thảo thỏa thuận một lần cũng có thể bớt được một vụ kiện sau ly hôn.