Những điều thường bị bỏ sót trong văn bản thỏa thuận phân chia di sản

Nhiều người nghĩ anh chị em đã nói chuyện xong thì chỉ cần làm giấy tờ. Nhưng phân chia di sản là hành vi pháp lý có hiệu lực hồi tố về thời điểm bắt đầu thừa kế (Bộ luật Dân sự Điều 1015), nên chỉ một câu chữ trong văn bản thỏa thuận cũng quyết định việc đăng ký, giao dịch ngân hàng và cả tranh chấp về sau.

Trước hết, đã đủ tất cả mọi người tham gia chưa

Phân chia theo thỏa thuận đòi hỏi toàn bộ những người đồng thừa kế phải tham gia. Không cần tập trung tại một chỗ, có thể chuyển văn bản thỏa thuận cho từng người ký và đóng dấu đã đăng ký (인감), nhưng chỉ cần thiếu một người thì thỏa thuận đó không có hiệu lực. Những người thừa kế thế vị như con của cuộc hôn nhân trước khi tái hôn, hay vợ/chồng và con của anh chị em đã mất trước bị bỏ sót nhiều hơn bạn nghĩ.

Nếu người mẹ và con chưa thành niên cùng là người thừa kế, người mẹ không thể đại diện cho con để thỏa thuận. Vì lợi ích xung đột nhau, mỗi người con phải được Tòa án Gia đình chỉ định người đại diện đặc biệt (특별대리인) (Bộ luật Dân sự Điều 921). Nếu có hai người con thì cũng phải có người đại diện đặc biệt riêng cho từng người.

Người đã được chấp nhận từ chối thừa kế được coi như ngay từ đầu không phải là người thừa kế, nên không tham gia thỏa thuận, và khi đăng ký thì đính kèm quyết định chấp nhận từ chối thừa kế. Ngược lại, người thừa kế mất liên lạc và không rõ tung tích thì không thể bỏ qua mà tiến hành, nên phải yêu cầu Tòa án Gia đình chỉ định người quản lý tài sản của người vắng mặt, và người quản lý này sẽ tham gia thỏa thuận sau khi được tòa án cho phép.

Ghi tài sản đúng như sổ đăng ký và sổ tài khoản

Với bất động sản phải ghi đến số thửa và diện tích, với tiền gửi phải ghi đến tên ngân hàng và số tài khoản, thì mới dùng được văn bản thỏa thuận để đăng ký và tất toán tiền gửi. Cũng nên đưa vào câu quy định cách xử lý tài sản được phát hiện muộn. Nếu không có câu này, chỉ vì một sổ tài khoản mới xuất hiện mà phải lấy lại con dấu của tất cả mọi người.

Thỏa thuận không nhận phần nào khác với từ chối thừa kế

Có người nghĩ rằng vì đã thỏa thuận không nhận đồng nào trong văn bản thỏa thuận nên cũng không phải gánh nợ. Đó chỉ là việc các thành viên gia đình quyết định chia tài sản như thế nào, chứ không phải là từ chối thừa kế để được miễn nợ đối với chủ nợ. Nếu không muốn thừa kế nợ, phải khai báo từ chối thừa kế hoặc chấp nhận thừa kế có giới hạn (한정승인) với Tòa án Gia đình trong vòng 3 tháng, và nếu làm ngược trình tự đó, việc đóng dấu vào văn bản thỏa thuận có thể bị xem là đã định đoạt di sản.

Nợ không được giải quyết chỉ bằng văn bản thỏa thuận

Anh chị em có thể thỏa thuận với nhau rằng người nhận căn nhà sẽ trả toàn bộ khoản vay của người đã mất. Tuy nhiên, nghĩa vụ trả tiền của người đã mất được chuyển cho từng người theo phần thừa kế, nên nếu ngân hàng không chấp thuận việc nhận nợ đó, trách nhiệm của những anh chị em khác đối với ngân hàng vẫn còn nguyên (Bộ luật Dân sự Điều 454). Nghĩa vụ hoàn trả tiền đặt cọc cho người thuê nhà cũng vậy, nên cần ghi rõ ai sẽ chịu và thông báo cho ngân hàng và người thuê nhà.

Công chứng không phải là điều kiện để có hiệu lực, nhưng một khi văn bản thỏa thuận đã có hiệu lực thì khó đảo ngược chỉ vì lý do đã đổi ý. Trước khi đóng dấu, hãy tính thử ít nhất một lần phần của mình là bao nhiêu khi đã phản ánh cả phần lợi ích đặc biệt đã nhận (특별수익) và phần đóng góp (기여분). Nếu trùng với thời hạn khai thuế thừa kế (6 tháng kể từ ngày cuối cùng của tháng có ngày bắt đầu thừa kế), tốt hơn là nhận cả tư vấn về thuế.