Chỉ định người nuôi con: điều được xem xét trước cả điều kiện kinh tế

Điều mà cha mẹ tranh chấp quyền nuôi con lo lắng trước tiên thường là tiền bạc. Họ lo rằng vì thu nhập thấp hơn người kia nên sẽ mất con, hay vì là bố nên sẽ bất lợi. Nhưng điều tòa án thực sự coi trọng lại nằm ở chỗ hơi khác.

Tiêu chí chỉ có một: lợi ích của đứa trẻ

Điều 837 và Điều 909 Bộ luật Dân sự (민법) quy định nếu cha mẹ không thỏa thuận được thì Tòa án Gia đình (가정법원) xác định người trực tiếp nuôi con (양육자) và người có quyền làm cha mẹ (친권자) dựa trên tiêu chí lợi ích của con (자녀의 복리). Ai làm đổ vỡ hôn nhân là chuyện được xem xét khi tính tiền bồi thường tổn thất tinh thần (위자료), còn trong việc xác định người nuôi con thì bản thân điều đó không mang tính quyết định. Nghĩa là dù là người ngoại tình, nếu đã chăm sóc con tốt thì vẫn có thể trở thành người nuôi con.

Có thể chỉ định người có quyền làm cha mẹ và người nuôi con là hai người khác nhau, nhưng trong thực tiễn thường chỉ định cùng một người. Bởi cha hoặc mẹ sống cùng con phải tự mình giải quyết được những việc như trường học, bệnh viện, mở tài khoản thì cuộc sống hằng ngày của trẻ mới ít bị xáo trộn. Quyền làm cha mẹ chung hoặc cùng nuôi con cũng có thể về mặt pháp lý, nhưng đòi hỏi cha mẹ sống gần nhau và có thể thường xuyên trao đổi, nên trong những vụ việc mâu thuẫn lớn thì khó được chấp nhận.

Những tình tiết có trọng lượng nhất

Điều tòa án coi trọng nhất là trên thực tế ai đã chăm sóc con từ trước đến nay, và hiện giờ con đang sống ở đâu, như thế nào. Tòa án có xu hướng ưu tiên bên mà cuộc sống của trẻ ít bị xáo trộn, nên việc từng là người chăm sóc chính trở thành trọng tâm của việc đánh giá.

• Ai là người chủ yếu đưa đón con đi học, lo bữa ăn, đưa đi khám bệnh, trao đổi với nhà trường
• Tuổi của trẻ và việc có thể nuôi các anh chị em cùng nhau hay không
• Nơi ở và hình thức làm việc sau ly hôn, người có thể hỗ trợ chăm sóc
• Ý muốn của trẻ (nếu trẻ từ 13 tuổi trở lên, về nguyên tắc tòa án phải nghe ý kiến)
• Các vấn đề như bạo lực, bỏ bê, rượu chè
• Thái độ tôn trọng mối quan hệ giữa trẻ với người cha hoặc mẹ còn lại

Điều kiện kinh tế và giới tính không mang tính quyết định

Nếu bên có thu nhập thấp hơn trở thành người nuôi con thì có thể bù đắp bằng cách nhận tiền cấp dưỡng nuôi con từ người kia. Vì vậy, điều kiện kinh tế là một yếu tố được xem xét, nhưng chỉ riêng nó không quyết định ai là người nuôi con. Giới tính cũng không phải là tiêu chí. Nếu người cha trên thực tế đã chủ yếu chăm sóc con và cho thấy kế hoạch nuôi con ổn định sau ly hôn thì vẫn có thể được chỉ định là người nuôi con.

Ý muốn của trẻ được xem xét quan trọng nhưng không trở thành kết luận một cách nguyên vẹn. Theo Điều 100 Quy tắc Tố tụng Gia đình (가사소송규칙), nếu trẻ từ 13 tuổi trở lên thì về nguyên tắc tòa án phải nghe ý kiến, và với trẻ nhỏ hơn, đôi khi tòa cũng tìm hiểu tâm tư của trẻ trong quá trình điều tra gia sự (가사조사). Tình tiết cha mẹ gây áp lực bắt trẻ chọn một bên ngược lại có thể bị đánh giá bất lợi.

Thời điểm bắt đầu ly thân rất quan trọng

Khi bắt đầu ly thân, tình trạng nuôi con từ thời điểm đó sẽ ảnh hưởng đến việc đánh giá sau này. Nếu một bên đưa con đi và nuôi trong thời gian dài, tình trạng đó có thể trở nên cố định, nên nếu bị tách khỏi con, bạn không nên chần chừ đề nghị biện pháp tạm thời trước phán quyết (사전처분) để chỉ định người nuôi con tạm thời. Ngược lại, việc lén đưa con đi mà người kia không biết có thể bị tòa án nhìn nhận không tốt, nên cần thận trọng.