Quyền từ chối khai báo được dùng riêng cho từng câu hỏi

Quyền im lặng trong phim truyền hình thường là cảnh nhân vật không nói một lời nào cho đến cuối. Có lẽ vì thế mà nhiều người cảm thấy dùng quyền từ chối khai báo (진술거부권) giống như đối đầu với điều tra viên, hoặc bước vào phòng lấy lời khai mà không hề nghĩ đến quyền này. Trong buổi lấy lời khai thực tế, quyền từ chối khai báo được sử dụng tinh tế hơn thế nhiều.

Ngay từ đầu, luật đã ghi rõ ‘từng câu hỏi’

Trước khi hỏi cung, điều tra viên phải thông báo rằng bạn có thể không khai gì cả hoặc không trả lời từng câu hỏi riêng lẻ, rằng không khai báo cũng không bị bất lợi, và rằng những gì đã khai có thể được dùng làm chứng cứ buộc tội tại tòa (Bộ luật Tố tụng Hình sự (형사소송법), Điều 244-3 khoản 1). Nghĩa là không phải được ăn cả ngã về không, mà bạn có thể lựa chọn cho từng câu hỏi.

Sau khi thông báo, điều tra viên phải hỏi bạn có thực hiện quyền từ chối khai báo và quyền được luật sư hỗ trợ hay không, và ghi câu trả lời vào biên bản (cùng điều, khoản 2). Phần hỏi đáp này ở trang đầu biên bản trông như thủ tục hình thức, nhưng đó là bản ghi cho thấy quyền đã được thông báo đúng cách hay chưa.

Vì vậy, bạn có thể vừa cung cấp nhân thân và diễn biến vụ việc, vừa không trả lời riêng một vài điểm nhất định. Ngược lại, cũng có cách từ chối phần lớn lời khai và chỉ nói những sự thật thật sự cần thiết. Cách nào phù hợp hơn thì khác nhau tùy từng vụ.

Dừng lại trước câu hỏi nào

Những trường hợp chúng tôi cân nhắc từ chối khai báo khi tư vấn thường là: câu hỏi yêu cầu chốt ngày tháng hay số tiền cụ thể trong khi hoàn toàn không biết cơ quan điều tra đang có tài liệu gì, câu hỏi về vai trò của người khác cùng liên quan, và câu hỏi đòi trả lời dù chỉ là phỏng đoán trong khi trí nhớ đã mờ. Những câu trả lời vội vàng cho các câu hỏi này, khi sau đó không khớp với tài liệu khách quan, sẽ bị xem như bạn đã thay đổi lời khai.

Khi từ chối, bạn chỉ cần nói ngắn gọn: “Phần đó tôi sẽ không trả lời lúc này.” Không cần giải thích dài dòng lý do hay tranh cãi với điều tra viên. Với những điểm đã hoãn trả lời, vẫn còn con đường giải thích bằng bản ý kiến sau khi kiểm tra hồ sơ và chuẩn bị đủ tài liệu.

Nếu là vụ việc bạn thừa nhận hành vi và xin được khoan hồng thì lại khác. Bản thân thái độ nhận lỗi và thành thật giải thích diễn biến là tình tiết được xem xét khi quyết định xử lý và lượng hình, nên trong nhiều trường hợp, từ chối khai báo không mang lại lợi ích.

Im lặng cũng được ghi lại

Nếu bạn từ chối khai báo, biên bản sẽ ghi nguyên câu trả lời rằng bạn không khai. Không bị bất lợi là lời hứa của luật pháp, nhưng trong vụ việc đã có đủ chứng cứ khác, chỉ im lặng thôi không làm thay đổi kết luận. Quyền từ chối khai báo nên được dùng như công cụ để không để lại trong biên bản những câu trả lời chưa được chuẩn bị, hơn là để che giấu vụ việc.

Từ chối khai báo một lần cũng không có nghĩa là từ đó về sau không bao giờ được nói nữa. Sau khi kiểm tra hồ sơ, bạn có thể khai trong buổi lấy lời khai tiếp theo. Chỉ có điều, lời giải thích đưa ra lúc đó phải được củng cố bằng tài liệu đã có từ đầu thì mới có sức thuyết phục.

Dừng lại ở câu hỏi nào cần được quyết định trước buổi lấy lời khai. Nếu ứng biến lựa chọn ngay trong phòng lấy lời khai, lời nói và sự im lặng sẽ lẫn lộn, khiến biên bản càng trở nên gượng gạo.