Tiền chuyển nhầm: đòi người nhận, không phải ngân hàng

Khi bấm sai một chữ số trong số tài khoản và tiền đã đến tay một người lạ, việc đầu tiên người ta làm là gọi cho ngân hàng. Ngân hàng có thể đề nghị người nhận hoàn trả giúp bạn, nhưng nếu người nhận không đồng ý thì ngân hàng không thể tự ý chuyển tiền lại. Bởi về mặt pháp lý, đối tượng mà bạn đòi tiền không phải là ngân hàng.

Quan hệ pháp lý được xác định như sau

Theo án lệ của Tòa án Tối cao (대법원), khi việc chuyển khoản được thực hiện, người nhận có được trái quyền tiền gửi (예금채권) đối với ngân hàng tương ứng với số tiền đó, còn người chuyển phải yêu cầu người nhận hoàn trả lợi ích bất chính (부당이득반환) (Bản án ngày 29/11/2007 của Tòa án Tối cao, số 2007다51239). Dù việc chuyển tiền là do nhầm lẫn, bạn không có quyền yêu cầu ngân hàng trả lại số tiền đó.

Điều 741 Bộ luật Dân sự (민법) quy định người không có căn cứ pháp luật mà được lợi từ tài sản của người khác và vì thế gây thiệt hại cho người khác thì phải hoàn trả lợi ích đó. Tiền chuyển nhầm vào tài khoản thì người nhận không có căn cứ pháp luật để giữ, nên phải trả lại.

Phạm vi được hoàn trả

Nếu người nhận không biết hoàn cảnh mà nhận thì chỉ phải hoàn trả trong giới hạn lợi ích còn lại; nếu biết mà vẫn nhận thì phải hoàn trả lợi ích đã nhận cộng thêm tiền lãi, và nếu có thiệt hại thì phải bồi thường (Bộ luật Dân sự, Điều 748). Vì vậy, tốt hơn là thông báo bằng tin nhắn hoặc thư bảo đảm có xác nhận nội dung (내용증명) rằng đây là tiền chuyển nhầm. Với tiền, dù người nhận đã tiêu hết, trong nhiều trường hợp vẫn được xem là lợi ích còn lại.

Nếu biết là tiền chuyển nhầm mà vẫn tiêu, người nhận còn có thể phải chịu trách nhiệm hình sự. Không ít trường hợp khi được thông báo về điều này, người nhận đã liên lạc và trả lại. Nếu tài khoản của người nhận đã bị chủ nợ khác kê biên thì vấn đề trở nên phức tạp, nên hành động nhanh là rất quan trọng.

Cũng có trường hợp người nhận nói sẽ trả lại nhưng đòi phí hoặc tiền cảm ơn. Đây là khoản tiền họ có nghĩa vụ phải trả lại, nên không có lý do pháp lý nào để đáp ứng yêu cầu đó; chỉ cần thanh toán chi phí thực tế ở mức phí chuyển tiền.

Trình tự khi người nhận không trả lại

Trước tiên, hãy đề nghị ngân hàng nơi chuyển tiền yêu cầu hoàn trả khoản chuyển nhầm (착오송금), và nếu vẫn không lấy lại được thì chuyển sang chế độ hỗ trợ hoàn trả của Tổng công ty Bảo hiểm Tiền gửi Hàn Quốc (예금보험공사), lệnh thanh toán (지급명령) hoặc khởi kiện. Dù chỉ biết tên và số tài khoản, sau khi khởi kiện bạn có thể đề nghị tòa án yêu cầu ngân hàng cung cấp thông tin để xác định địa chỉ. Nếu số tiền yêu cầu từ 30 triệu won trở xuống thì được giải quyết theo thủ tục vụ việc giá trị nhỏ (소액사건). Quyền yêu cầu hoàn trả lợi ích bất chính là trái quyền dân sự thông thường, về nguyên tắc áp dụng thời hiệu 10 năm.

Những trường hợp không phải là chuyển tiền nhầm

Tiền chuyển đi do bị lừa đảo qua điện thoại không thuộc đối tượng hỗ trợ hoàn trả tiền chuyển nhầm. Khi đó, phải lập tức yêu cầu ngân hàng nơi chuyển hoặc ngân hàng nơi nhận đình chỉ thanh toán (지급정지) và trình báo cảnh sát để làm thủ tục cứu trợ thiệt hại. Ngoài ra, khoản tiền đã trả trong khi biết rằng mình không nợ gì thì không thể đòi lại (Bộ luật Dân sự, Điều 742), nên nếu đã chuyển hai lần cùng một khoản tiền thanh toán, hãy lưu lại tình tiết cho thấy đó là nhầm lẫn. Bạn cũng nên biết rằng tiền đưa vì nguyên nhân bất hợp pháp như nợ cờ bạc về nguyên tắc không thể đòi lại (Bộ luật Dân sự, Điều 746).