Không trả được nợ có phải là lừa đảo? Tiêu chí nằm ở ngày vay tiền

“Người vay tiền đã cắt liên lạc, nếu tố cáo tội lừa đảo thì tôi có đòi lại được không?” Đây là một trong những câu hỏi chúng tôi nghe nhiều nhất qua điện thoại tư vấn. Ở phía bên kia, cũng có người than rằng mình chỉ chậm trả vì kinh doanh khó khăn mà lại bị đối xử như kẻ lừa đảo. Chuyện này xảy ra vì hai bên đang nhìn cùng một vụ việc ở những thời điểm khác nhau.

Đồng hồ của tội lừa đảo dừng ở ngày nhận tiền

Tội lừa đảo chỉ cấu thành khi có hành vi gian dối, bên kia vì tin vào lời nói đó mà giao tiền, và người kia nhờ vậy mà thu được lợi ích. Vì vậy, điều được xem xét không phải là kết quả sau này không trả được, mà là vào chính ngày nhận tiền, người đó có ý định và khả năng trả hay không. Nếu sau khi nhận tiền hoàn cảnh xấu đi nên không trả được thì về nguyên tắc đó là vấn đề dân sự.

Cơ quan điều tra đối chiếu thu nhập và tài sản vào thời điểm đó, các khoản nợ khác là bao nhiêu, người đó nói sẽ dùng tiền vào việc gì và thực tế đã dùng vào đâu. Nếu nói là tiền viện phí nhưng lại dùng vào việc khác, hoặc đã nợ chồng chất đến mức khó trả mà vẫn che giấu, vụ việc sẽ nghiêng về phía lừa đảo.

Ngược lại, nếu khi nhận tiền đã giải thích đúng sự thật về nội dung và rủi ro kinh doanh, và thực sự đưa số tiền nhận được vào việc kinh doanh đó, thì dù kết quả xấu cũng khó coi là đã lừa dối. Đó là lý do trong các vụ việc về tiền đầu tư, người ta đặt kế hoạch kinh doanh và bảng kê sử dụng vốn cạnh nhau để đối chiếu.

Hồ sơ đã trả dù chỉ một phần nói lên điều gì

Việc đã trả một phần không làm cho tội lừa đảo bị phủ nhận, vì tiêu chí đánh giá là thời điểm nhận tiền. Tuy nhiên, hồ sơ cho thấy đã đều đặn gửi tiền lãi và giải thích hoàn cảnh sẽ là tình tiết cho thấy ngay từ đầu không có ý định lừa dối, và cũng được tính là đã khắc phục thiệt hại.

Nếu bạn là bên bị tố cáo, việc đầu tiên là thay vì dựa vào trí nhớ, hãy thu thập sao kê tài khoản ngân hàng, tin nhắn trao đổi lúc đó và hợp đồng liên quan đến việc kinh doanh theo thứ tự ngày tháng. Tài liệu có ghi ngày tháng có sức nặng hơn nhiều so với lời giải thích bằng miệng.

Tin khung hình phạt tăng: còn tùy vụ việc xảy ra khi nào

Theo Bộ luật Hình sự sửa đổi ngày 23/12/2025, khung hình phạt của tội lừa đảo trở thành phạt tù có lao động đến 20 năm hoặc phạt tiền đến 50 triệu won. Tuy nhiên, về nguyên tắc, Bộ luật Hình sự xử phạt theo luật có hiệu lực tại thời điểm thực hiện hành vi (Bộ luật Hình sự Điều 1), nên với những vụ việc nhận tiền trước thời điểm đó, khung hình phạt cũ được áp dụng. Ở đây, ngày tiền được giao nhận cũng là tiêu chí.

Nếu số tiền thu lợi từ 500 triệu won trở lên, Luật Xử phạt Tăng nặng Tội phạm Kinh tế Đặc định (특정경제범죄법) sẽ được áp dụng và không còn khả năng kết thúc bằng hình phạt tiền. Số tiền có thể khác nhau tùy việc gộp các khoản nhận nhiều lần thành một hay xem riêng từng khoản, nên cần tính riêng theo từng giao dịch.

Đơn tố cáo không đòi tiền giúp bạn

Có một điều phía bị hại cần biết. Thủ tục hình sự là thủ tục để xử phạt, nên chỉ nộp đơn tố cáo thì tiền không tự quay về. Nếu bên kia vẫn còn tài sản, cần xem xét đồng thời việc kê biên tạm thời (가압류) và yêu cầu bồi thường thiệt hại thì mới có khả năng thu hồi. Cũng có trường hợp trong quá trình điều tra, bên kia trả tiền để đạt được thỏa thuận, nhưng điều đó hoàn toàn phụ thuộc vào lựa chọn của bên kia.

Với những vụ việc khó phân định là lừa đảo hay dân sự, nếu vội vàng tố cáo trước thì đôi khi vụ việc kết thúc với kết luận không có căn cứ buộc tội (혐의없음) và chỉ mất thời gian. Nên đi theo hướng nào, tốt hơn là hãy bày tài liệu của ngày tiền được giao nhận ra trước rồi mới quyết định.